اګست 22, 2019

جهاد و ماه صیام

جهاد و ماه صیام

حبیبی سمنگانی:
مجاهد روزه دار دو گونه مجاهدت می داشته باشد، مجاهدت در برابر هواهای نفسانی و مجاهدت در برابر دشمنان خدا. پس اگر پیروز شد به دو گونه پیروزی نایل می شود، و اگر شهید شد به دیدار خداوند می رود در حالی که روزه دار می باشد.
تاریخ اسلام بیانگر این واقعیت است که غزوات و معرکه های مسلمان ها در ماه رمضان فتوحات بزرگ، سرنوشت ساز و تاریخی را از آن خود نموده است. از همینست که مؤرخان می نویسند ؛ ماه رمضان هیبت خاصی بر دشمنان اسلام داشت و آن ها از جنگ با مسلمان ها در ماه رمضان خودداری می کردند، زیرا باور داشتند که نیروی ایمانی مسلمان ها درین ماه به مراتب افزایش می یابد.
در ذیل ؛ غزوات، لشکر کشی و فتوحات اسلامی در ماه رمضان را به گونه اجمالی بیان می کنیم. این واقعات تاریخ درخشان اسلام ثابت می سازد که روزه نه تنها باعث خستگی و ناتوانی مسلمان ها نمی شود، بلکه قوت و جرات بیش تری برای مسلمان ها می بخشد. امروز اگر مسلمان ها در ماه رمضان احساس سستی و نا راحتی می کنند، این خلاف مقتضای روحی و معنوی ماه صیام است.
ماه رمضان ماه جهاد نیز است. معرکه های بزرگ حق و باطل درین ماه انجام یافت. غزوه بدر که در قرآن مجید به «یوم الفرقان» یاد شده است در همین ماه رخ داد. غزوه بدر آغاز روند غلبه حق بر باطل بود. رسول الله – صلی الله علیه وسلم – در زندگی ۹ ساله مدنی خود، هشت رمضان را در معرکه های جهادی و یا آماده گی آن سپری کرده است. تنها یک رمضانی بوده است که آرام گذشته است.
پیامبر اسلام – صلی الله علیه وسلم – در زندگی ۸ ساله جهادی خود – از ۲ ه تا ۹ ه – در ۲۸ غزوات، لشکرهای اسلام را رهبری نمود. البته ؛ تنها در ۹ غزوه نوبت به قتال رسید. غزوه بدر در سال دوم هجری و غزوه فتح مکه در سال هشتم هجری در ماه رمضان به وقوع پیوست. مکه به تاریخ ۲۰ رمضان سال هشتم هجری فتح شد. مسلمان ها در رمضان سال پنجم هجری مشغول آماده گی برای غزوه احزاب و حفر خندق بودند. غزوه تبوک در سال نهم هجری از ماه رجب آغاز شد و در ماه رمضان پایان یافت. البته، در غزوه تبوک نوبت به قتال نرسید، بلکه لشکر رومی ها از ترس هیبت لشکر پیامبر اسلام – صلی الله علیه و سلم – پیش از جنگ فرار کردند.
در زمان جاهلیت، مشرکین عرب صدها مجسمه ها را پرستش می کردند و تنها ۳۶۰ مجسمه در داخل بیت الله نصب شده بود، آن ها سه مجسمه را (العیاذبالله) به عنوان دختران خدا پرستش می کردند که لات و منات و عزی نام داشتند و نیز سواع و چند بت های دیگر از معبودان مهم آن ها بود. رسول الله – صلی الله علیه وسلم – در رمضان سال هشتم هجری خالد بن ولید – رضی الله عنه – را برای از بین بردن عزی، سعد بن زید الاشهلی – رضی الله عنه – را برای شکستن منات و عمرو بن العاص – رضی الله عنه – را برای شکستن سواع فرستاد، و در رمضان سال نهم هجری مغیره بن شعبه – رضی الله عنه – را برای از بین بردن لات روان کرد. قابل ذکر است که هر قبیله عرب برای خود معبود های جداگانه گرفته بودند. بنو غطفان «عزی» بنو ثقیف «لات» اوس، خزرج و بنو خزاعه «منات» و هذیل «سواع» را عبادت می کردند).
جنگ بویب :
جنگ بویب در دوران خلافت ابوبکر صدیق – رضی الله عنه – به تاریخ سیزدهم ماه رمضان سال ۱۳ هجری در میان سپاه اسلام به سرکردگی مثنی بن حارثه و لشکر ساسانی های فارس در پهلوی دریای فرات در عراق امروزی رخ داد. درین نبرد حدود یکصد هزار ساسانی ها کشته شدند. مؤرخان می نویسند که هر مجاهد ده نفر ساسانی را کشته بود و ازین سبب این جنگ را «یوم الاعشار» نیز خوانده می شود. قابل ذکر است که مثنی بن حارثه شیبانی – رحمه الله – نسلا عرب اما از اهل فارس بود، او در آخرین روزهای حیات رسول الله – صلی الله علیه وسلم – مشرف به اسلام شد، اما سندی در مورد صحابی بودن او یافته نشده است.
جنگ قادسیه :
جنگ قادسیه در دوران خلافت عمر فاروق – رضی الله عنه – در ماه رمضان سال ۱۵ هجری در میان لشکر اسلام به سرکردگی سعد بن وقاص – رضی الله عنه – و لشکر فارس به سپه سالاری رستم فرخزاد رخ در منطقه قادسیه داد. لشکر سی هزار نفری مسلمان ها بر لشکر بیش از شصت هزار نفری فارس پیروز شدند. خود رستم فروخزاد نیز دران جنگ کشته شد. قادسیه منطقه ایست در نزدیکی کربلا در عراق. عراق دران زمان بخشی از امپراتوری ساسانی ها بود که به امپراتوری فارس نیز شهرت دارد. سپس سعد بن وقاص – رضی الله عنه – شهر تیسفون، پایتخت امپراتوری ساسانی ها را که در نزدیکی مدائن امروزی موقعیت داشت نیز فتح نمود.
فتح فلسطین و مصر :
عمر فاروق – رضی الله عنه – در ماه رمضان سال ۱۵ هجری کلید شهر فلسطین را بدست آورد. او در حالی به فلطین رسیده بود که لباسش پیوند زده بود و خودش پیاده و غلامش بر اسپ سوار بود. قابل ذکر است که فلسطین در نتیجه پیروزی در جنگ یرموک به تصرف مسلمان ها درآمد. جنگ یرموک در ماه رجب سال ۱۵ هجری درمیان سپاه اسلام به سرکردگی خالد بن ولید و ابو عبیده بن الجراح – رضی الله عنهما – و لشکر امپراتوری روم شرقی در میدان یرموک (اردن) رخ داد و لشکر شصت هزار نفری رومی ها شکست خوردند و اردن و بخشی از شام و لبنان در قلمرو اسلام داخل شد. درین جنگ هزاران عساکر رومی کشته شدند و هرقل که لشکر رومی ها را رهبری می کرد به استانبول، پایتخت خود فرار کرد.
لشکر اسلام به سپه سالاری عمرو بن عاص – رضی الله عنه – در ماه رمضان سال ۲۰ هجری لوای اسلام را بر مصر برافراشتند. مصر دران زمان بخشی از امپراتوری روم شرقی بود. کشور لیبی آن زمان شامل مصر بود و استانبول (شهر مشهور ترکیه) پایتخت امپراتوری روم شرقی بود.
مرگ یزدگرد سوم و پایان سلطنت ساسانی ها :
یزدگردِ سوم، آخرین بادشاه ساسانی ها به تاریخ ۲۳ رمضان سال ۳۱ هجری کشته شد و سلطنت ۴۲۶ سالهء ساسانی ها در ایران از بین رفت. یزدگرد سوم، سی و چهارمین بادشاه ساسانی بود و بنا بر قول طبری به سن ۲۸ سالگی و بنا بر روایات دیگر ؛ پس از بیست سال سلطنت در ۳۶ سالگی کشته شد. قابل ذکر است که درمیان مسلمان ها و ایرانی ها در مجموع ۸۰ نبرد خورد و بزرگ رخ داد و بالاخره ایران کاملا در قلمرو اسلام درآمد.
معرکه وادی لکه :
در رمضان سال ۹۲ هجری قمری در دوران خلافت اموی ها، معرکه شِذونه و یا وادی لکه رخ داد. اندلس (هسپانیای امروزی) از سوی لشکر اسلام به سرکردگی طارق بن زیاد – رحمه الله – فتح شد و دوره حاکمیت مسلمان ها در بخشی از قاره اروپا آغاز گردید. طارق بن زیاد – رحمه الله – که نسلا بربر بود، با لشکر ۷ هزار نفری خود از راه بحر وارد خاک اندلس شد و به مجرد پائین شدن به خاک اندلس تمام کشتی های خود را آتش زد، تا سپاه او فکر شکست و عقب نشینی را در اذهان خود جا ندهند. همان بود که مسلمان ها ارتش صد هزار نفری ردریک (آخرین شاه گوت ها) را شکست دادند و تمام اندلس در ظرف پانزده سال بعدی به ایالت خلافت اموی تبدیل شد. شهر قرطبه دران زمان مرکز اندلس شد و فرانسه و پرتگال امروزی نیز شامل اندلس بود. حاکمیت مسلمان ها در اندلس تا بیش از هفت قرن دوام کرد و در سال ۸۹۶ هجری از بین رفت. البته، پیش ازینکه حاکمیت مسلمان ها کاملا از بین برود، بیشتر ساحهء حاکمیت را در سه قرن اخیر در اثر طوائف الملوکی از دست داده بودند. مسجد جامع قرطبه که از مساجد بزرگ تاریخ اسلام شمرده می شود و دارای ۱۰۹۳ ستون و ۴۷۰۰ فانوس است، هنوز هم در هسپانیای امروزی موجود است، اما به کلیسا تبدیل شده است و برای مسلمان ها اجازه نیست که دران جا نماز بخوانند. قابل ذکر است که یک منطقه بنام «جبرالتر» هنوز هم در هسپانیا وجود دارد، که نام اصلی آن جبل طارق است و منسوب به طارق بن زیاد – رحمه الله – است.
فتح سند :
در دوران خلافت ولید بن عبدالملک اموی در رمضان سال ۹۴ هجری، محمد بن قاسم ثقفی، برادر زاده حجاج بن یوسف ثقفی به سن هفده سالگی راجا داهر (آخرین بادشاه هندوها در مناطق مختلف ایالت های سند و پنجاب) را شکست داد و اسلام وارد خاک سند (ایالت پاکستان کنونی) شد. ازان پس تمام هند و پاکستان امروزی به تدریج در قلمرو اسلام داخل شد و بدین مناسبت سند را «باب الاسلام» گفته می شود. پیش از محمد بن قاسم ثقفی – رحمه الله – مسلمان ها سه بار بر این منطقه حمله کرده بودند اما کامیاب نشده بودند. قابل ذکر است که شهر ملتان (ایالت پنجاب، پاکستان) نیز بدست محمد بن قاسم ثقفی – رحمه الله – فتح شده است. او اراده داشت که بر شمال هند (به طرف دهلی) نیز حمله بکند، اما چون حجاج بن یوسف (سپه سالار خلافت اموی) در سال ۹۵ هجری وفات نمود، اراده او ناتمام ماند.
جنگ عموریه :
در زمان خلافت عباسی به تاریخ ۶ رمضان سال ۲۲۳ هجری، درگیری شدید میان لشکر اسلام به سرکردگی خلیفه معتصم بالله – رحمه الله – و امپراتوری بیزانس که به امپراتوری روم شرقی نیز یاد می شود به سرکردگی تیوفیل بن میکائیل در عموریه که منطقه ای از ترکیه امروزی است رخ داد. مؤرخان می نویسند هرگاه حاکم روم تیوفیل بن میکائیل اطلاع یافت که لشکر اسلام به آذربایجان رفته است، او با لشکر صد هزار نفری خود بر مسلمان ها یورش برد و بر علاوه از قتل عام مسلمان ها، به عزت و حرمت زنان مسلمان نیز تجاوز کرد. لشکر کفار تا قلعه «زبطره» پیشروی کردند. یکی از زنان مسلمان که در اسارت رومی ها قرار داشت صدای «وا معتصماه» را بلند کرد. هرگاه خلیفه مسلمان ها معتصم بن الرشید – رحمه الله – از جریان آگاه شد با لشکر خود به کمک مسلمان ها شتافت. لشکر مسلمان ها به قلعه زبطره رسیدند، آنجا خلیفه آگاه شد که لشکر رومی ها پس از قتل عام و چور و چپاول، این منطقه را ترک کرده اند. خلیفه پرسید که مستحکم ترین قلعه رومیان کجا است. گفته شد که عموریه دژ محکم رومیان است و تا هنوز هیچ از یکی از فرماندهان مسلمان ها بر آن لشکر کشی نکرده اند. خلیفه معتصم علی رغم اینکه نزدیکان او مشوره می دادند که حالا وقت مناسب برای حمله نیست، فرمان حمله بر عموریه را صادر کرد و خودش فرماندهی کل لشکر را به عهده گرفت، مسلمان ها شهر عموریه را محاصره کردند و پس از یک جنگ شدید کنترول شهر را در دست گرفتند و محکم ترین قلعه رومیان در تصرف مسلمان ها درآمد.
قابل ذکر است که مسلمان ها در جریان حاکمیت خود با رومیان چنان برخورد زیبا نمودند که با گذشت زمان، آن ها با درک عظمت اسلام به این دین مقدس سماوی پیوستند.
با تنگی دامان مقاله نمی توان تمام جنگ ها و پیروزی های بزرگ لشکرهای اسلام در ماه رمضان را درین جا یادآور شد. مقاله دیگری می باید تا معرکه های سرنوشت ساز دیگری همچون فتح سرقوسه (۲۶۴ هجری) جنگ ملازگرد (۴۶۳ هجری) جنگ زلاقه (۴۷۹ هجری) جنگ حارم (۵۵۹ هجری) جنگ حطین (۵۸۴ هجری) جنگ عین جالوت (۶۵۸ هجری) فتح ارمینیا (۶۷۳ هجری) جنگ شقحب (۷۰۲ هجری) فتح بوسنی و هرزوین (۷۹۱ هجری) و فتح جزیره قبرص (۸۲۹ هجری) را اجمالا بیان نمود.

Related posts